“Tiếng lục lạc của Ba” là một câu chuyện như thế. Đó là ký ức về người cha được một người con gái nâng niu mang theo suốt hành trình trưởng thành. Qua những trang viết, “Nghĩa tình” không hiện lên bằng điều gì lớn lao, mà được gửi vào một ánh mắt, một lá thư, một chiếc lục lạc nhỏ… Những điều tưởng chừng rất đỗi bình dị, nhưng đủ sức neo lại thật lâu trong ký ức và trái tim mỗi người. Bởi mỗi người lao động PETROVIETNAM không chỉ có hành trình của công việc và cống hiến. Họ còn mang theo những câu chuyện gia đình, những yêu thương, những ký ức và giá trị được trao truyền qua nhiều thế hệ. Chính những điều ấy góp phần làm nên chiều sâu của mỗi con người và nuôi dưỡng sự gắn bó trong một tập thể. Và có lẽ, “Nghĩa tình Petrovietnam” cũng được vun bồi từ những điều giản dị như thế – từ tình yêu thương dành cho gia đình, sự trân trọng những giá trị đã được trao truyền, để rồi mỗi người lại tiếp tục mang sự tử tế và trách nhiệm ấy vào công việc, vào cuộc sống. Trân trọng mời quý lãnh đạo và CBCNV Tập đoàn cùng đọc “Tiếng lục lạc của Ba” – tác phẩm của chị Nguyễn Thuận Quỳnh, cán bộ Ban CBĐT NT2, đạt Giải Ba Cuộc thi “Cha và Con gái” lần thứ 4 năm 2026 – để lắng nghe một câu chuyện nhỏ về tình cha con và cảm nhận thêm những sắc màu rất đời, rất người trong mỗi người lao động PETROVIETNAM.

Tiếng lục lạc của Ba

Chạm vào lục lạc để nghe

Nghề của tôi làm việc với những con số! Tôi điền chúng vào hồ sơ, đối chiếu, kiểm chứng — chúng ngay ngắn, vô tư và không bao giờ làm ai đau.

Chiều nay khi đang hoàn thiện hồ sơ cho bác chuyên gia tổ thẩm định dự án điện hạt nhân, tôi gõ đến ô năm sinh 1963.

Bàn tay tôi khựng lại trên phím.

1963 — một con số đã rất lâu rồi tôi không phải viết ra — không trong tờ khai nào, không trong hồ sơ nào và không ở bất cứ dòng nào nữa. Đó là năm sinh của ba tôi. Thì ra có những con số tưởng đã nằm yên trong trí nhớ, chỉ cần gõ lại một lần thôi cũng đủ làm cả lồng ngực rung lên, như vừa chạm vào một vết hằn cũ tưởng đã nguôi từ lâu.

Chiều ấy, trên chuyến xe bus đông người về Long Biên, tôi ngồi lặng giữa những âm thanh hỗn độn của phố! Tiếng cửa xe đóng mở, tiếng bước chân, những câu chuyện xa lạ trôi ngang tai. Giữa tất cả, tai tôi bỗng lọc ra một âm rất khẽ: tiếng lục lạc leng keng từ chiếc ba lô của ai đó vừa bước lên xe.

Âm thanh nhỏ thôi. Nhưng nó kéo tôi rời ngược về rất xa.

Về Quảng Ngãi.
Về những năm thơ bé.
Về Ba.

Tôi là con gái đầu lòng. Ngày tôi sinh, Quảng Ngãi vừa chớm xuân. Vậy mà Ba không đặt tên tôi theo mùa, theo nắng, theo ca. Ba chọn chữ “Thuận” làm tên đệm — như gửi vào đời con gái nhỏ một nguyện thầm: thuận hoà, thuận duyên và thuận với chính mình.

Thuở ấy nhà còn nghèo, cơm áo bủa vây từng ngày. Ba ít nói, cũng không quen bày tỏ bằng những lời âu yếm. Nhưng tình thương của Ba nằm trong những việc nhỏ: chiếc xe đạp chở con tới trường, bàn tay giữ con ngủ gục ở phía trước cho con khỏi ngã, ánh mắt dõi theo con qua cổng lớp…

Và trong ký ức tôi, có một âm thanh không bao giờ tắt: tiếng lục lạc. Chiếc lục lạc ấy bên tôi qua những con đường nhỏ, qua những sáng ngái ngủ và qua những chiều mưa quê nhà. Tôi lớn dần, thời gian Ba dành cho tôi cũng ít dần vì bận gồng mình với cuộc sống. Tôi còn quá nhỏ để hiểu hết những nhọc nhằn ấy. Tôi chỉ nhớ Ba vẫn ở đó. Âm thầm. Chắc chắn. Như một điểm tựa không cần gọi tên.

Rồi tôi lớn, và rời nhà.

Ba tiễn tôi bằng ánh mắt rất hiền trước chuyến bay sang Pháp. Khi ấy trong tôi chỉ có niềm vui và niềm kiêu hãnh trong trẻo của một đứa con gái lần đầu đi xa. Mãi sau tôi mới hiểu, trong ánh mắt nhiều nếp nhăn đó có cả những điều không nói: những nỗi lo, những đêm thao thức của một người cha phải để đứa con gái bé bỏng đến một nơi quá xa.

Tôi vẫn giữ lá thư đầu tiên ba viết cho tôi vào ngày cuối năm 2012. Trước, tôi đọc và chỉ đọc không cảm nhận được nhiều những nỗi niềm dồn nén và tấm lòng hướng về con của Ba. Sau này khi có con, tôi hiểu rằng với một người cha ít nói, viết thư có lẽ cũng là một cách tập nói yêu thương.

Còn tôi, tôi cuốn vào việc học, vào những ngày nơi đất khách. Tôi chỉ gọi về nhà thưa thớt và chóng vánh. Không phải vì tôi không nhớ nhà mà vì tôi sợ mình sẽ khóc. Tôi sợ mình sẽ làm ba mẹ lo. Nên tôi chọn im lặng nhiều hơn và chỉ kể cho Ba về:

Vài người bạn mới, việc học ổn, đi đây đó, Ba đừng lo nhé.

Tôi giấu đi những ngày mệt rã rời, những chiều cô đơn, và cả những giọt nước mắt tủi thân.

Có một lần, tôi một mình đi xe bus ra phố mua ít đồ (chăn, gối, xoong…). Lúc quay về lên nhầm tuyến. Tiếng pháp vụng về, tôi không biết hỏi ai, hỏi thế nào để về ký túc xá. Tôi ngồi yên trên chuyến xe lạ, nhìn những con phố không quen trôi qua ô cửa kính, và thấy mình bé lại như một đứa trẻ.

Về được đến phòng, tôi đã khóc lúc nửa đêm.

Và rồi tôi khóc to hơn khi chiếc lục lạc mang theo từ thuở bé đã không còn. Tôi cuống cuồng đi tìm. Tôi lục tung từng góc phòng, từng túi xách… và không có gì thay đổi. Tôi đã biết — có những thứ một khi rời khỏi tay mình thì không cách nào tìm lại được.

Chiếc lục lạc ấy không chỉ là món quà đầu đời, mà còn là sợi dây nối tôi với tuổi thơ. Nối tôi với quê nhà. Nối tôi với Ba.

Vậy mà hôm sau, khi Ba điện sang, tôi đã không kể hết mọi chuyện. Tôi chỉ nói về việc học và mua được nhiều đồ mới. Tôi không kể về chuyện xe lạc, về nỗi sợ và tôi vừa đánh mất tiếng lục lạc của Ba.

Tôi luôn nghĩ mình làm vậy là thương Ba. Tôi chỉ cần gửi những niềm vui, ba sẽ yên lòng và tự hào về tôi.

Tôi chỉ để ba biết một nửa cuộc đời tôi, phần sáng, rực rỡ và mạnh mẽ. Nửa còn lại tôi giữ cho riêng mình.

Rồi tôi về nước. Cuộc sống lại cuốn tôi đi — công việc, gia đình nhỏ, những lo toan của tuổi trưởng thành. Tôi vẫn giữ nguyên tắc cũ: chỉ kể ba nghe những chuyện vui và tôi ổn.

Năm 2021, cơn bão Covid ập đến và ba tôi mất. Hồ sơ về cuộc đời tôi trong lòng ba khép lại ở đó — với một nửa dữ liệu mà ba chưa bao giờ được biết.

Ba à, con xin lỗi,

Đây là lá thư đầu tiên con viết cho Ba. Nhưng người nhận đã không còn ở đây để đọc nữa.

Con xin lỗi vì sự im lặng quá dài của con. Con xin lỗi vì đã để Ba chỉ biết một nửa con gái mình — nửa cười, nửa mạnh mẽ và nửa lúc nào cũng ổn.

Con xin lỗi vì đã không để ba biết rằng con cũng từng sợ hãi, từng cô đơn, từng lạc lối, từng yếu đuối như một đứa trẻ.

Con đã phấn đấu để dựng lên nhiều công trình bền vững trong sự nghiệp của mình. Vậy mà con chưa từng dựng nổi điều đơn giản nhất: một cây nối đủ thật để ba bước trọn vẹn vào cuộc đời con.

Nhưng ba ơi, có một điều con mong ba luôn biết, ở bất kỳ nơi nào ba đang lắng nghe con: con thương ba rất nhiều.

Trước đây, im lặng là khoảng cách ở giữa hai cha con. Bây giờ, im lặng là nơi con ngồi xuống và lắng nghe ba. Từ nay, con sẽ kể cho ba trọn vẹn, niềm vui nỗi buồn, cả phần sáng lẫn phần tối trong cuộc đời con.

Con đã đánh mất chiếc lục lạc nhỏ ngày xưa.

Những âm thanh của nó vẫn còn. Nó vẫn ngân lên trong ký ức con, những ngày con yếu lòng, những khi con cần một điểm tựa. Một thứ âm thanh — không còn nguồn phát mà vẫn vang. Nó nhắc con về tình yêu của ba chưa bao giờ ồn ào, nhưng luôn bền bỉ. Chưa bao giờ rực rỡ nhưng luôn đủ ấm — âm thầm và vững chãi — rì rào ngân mãi trong suốt cuộc đời con.

Lá thư của con

Thuận Quỳnh