PETROVIETNAM - Từ bước chuyển mô hình đến vị thế trụ cột quốc gia

Tập đoàn kinh tế mạnh, hiện đại

Nhắc đến lịch sử phát triển của PETROVIETNAM, không thể không nhắc đến dấu mốc ngày 29/8/2006, Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định số 198/2006/QĐ-TTg phê duyệt Đề án hình thành Tập đoàn Dầu khí Quốc gia Việt Nam; đồng thời ban hành Quyết định số 199/2006/QĐ-TTg thành lập Công ty mẹ - Tập đoàn Dầu khí Việt Nam. Các văn kiện pháp lý này đã đặt nền móng quan trọng cho quá trình chuyển đổi Tổng công ty Dầu khí Việt Nam sang mô hình tập đoàn. Gần hai thập niên sau, năm 2025, Tập đoàn chính thức mang tên Tập đoàn Công nghiệp - Năng lượng Quốc gia Việt Nam, mở ra một giai đoạn phát triển mới.

Đề án năm 2006 xác định mục tiêu hình thành một tập đoàn kinh tế đa sở hữu, có trình độ công nghệ, quản lý hiện đại và chuyên môn hóa cao, trong đó Nhà nước giữ quyền chi phối về vốn. Trong đó, PETROVIETNAM lấy thăm dò, khai thác, chế biến và phân phối dầu khí làm lĩnh vực kinh doanh chính, đồng thời gắn kết sản xuất, kinh doanh với khoa học - công nghệ, nghiên cứu và đào tạo. Những định hướng đó đã trở thành nền tảng quan trọng cho quá trình phát triển và mở rộng quy mô của PETROVIETNAM trong hai thập niên qua. Đây cũng là dấu mốc mở ra một giai đoạn phát triển mới, với quy mô, phạm vi hoạt động và phương thức quản trị phù hợp với yêu cầu của một tập đoàn kinh tế nhà nước.

Đề án xác định cơ cấu Tập đoàn gồm: Công ty Mẹ - Tập đoàn Dầu khí Việt Nam, được tổ chức lại trên cơ sở bộ máy quản lý, điều hành và các ban quản lý dự án của Tổng công ty Dầu khí Việt Nam; các công ty con do Công ty Mẹ sở hữu 100% vốn; các công ty con do Tập đoàn nắm quyền chi phối trên 50% vốn; và các doanh nghiệp mà Tập đoàn nắm giữ dưới 50% vốn điều lệ.

Việc linh hoạt tỷ lệ sở hữu vốn tại các doanh nghiệp trong Tập đoàn giúp giải phóng các nguồn lực từ con người, khoa học công nghệ đến tài chính. Từ đó, quy tụ được sức mạnh, từng bước tạo ra các chuỗi giá trị kinh tế cốt lõi, xây dựng một hệ sinh thái doanh nghiệp năng lượng quốc gia mạnh về khoa học công nghệ, giàu tài nguyên và sức cạnh tranh.

Theo ông Trần Ngọc Cảnh, nguyên Tổng Giám đốc PETROVIETNAM, đề án năm 2006 đóng vai trò như một bản “kiến trúc thượng tầng“, là nền tảng bước đầu giúp PETROVIETNAM cởi bỏ chiếc áo cơ chế quản lý cũ, tự chủ hơn về mặt tài chính và đầu tư. Chính nhờ việc phân cấp, phân quyền theo mô hình tập đoàn từ đề án này, các đơn vị thành viên như Liên doanh Vietsovpetro, Tổng công ty Cổ phần Dịch vụ Kỹ thuật Dầu khí Việt Nam (PTSC), Tổng công ty Khí Việt Nam (PV GAS)... có đủ không gian để chủ động huy động vốn, đầu tư trang thiết bị, làm chủ công nghệ và thực hiện thắng lợi các dự án lớn trong những giai đoạn sau này.

Tái định vị chiến lược, dẫn dắt xu thế

Giai đoạn từ năm 2006 đến nay ghi dấu sự chuyển mình, bứt phá mạnh mẽ của PETROVIETNAM, từ một tổng công ty nhà nước thành một tập đoàn công nghiệp - năng lượng đồng bộ, hiện đại với nhiều mốc son và thành tựu.

Trên nền tảng chuỗi giá trị đã được hình thành, PETROVIETNAM tiếp tục mở rộng đầu tư, từng bước hoàn thiện hệ sinh thái dầu khí từ tìm kiếm, thăm dò, khai thác đến khí, điện, lọc hóa dầu, phân bón, kinh doanh, vận chuyển và dịch vụ kỹ thuật. Các công trình có giá trị cốt lõi như Nhà máy Lọc dầu Dung Quất, Cụm Khí - Điện - Đạm Cà Mau... liên tục được hoàn thành, đi vào vận hành ổn định, đã định hình hoàn chỉnh chuỗi giá trị của PETROVIETNAM, góp phần quan trọng bảo đảm an ninh năng lượng, an ninh lương thực quốc gia.

Giai đoạn 2015-2025 là giai đoạn PETROVIETNAM “trưởng thành” vượt bậc, từng bước đưa Văn hoá “quản trị biến động” vào thực tiễn, vượt qua “khủng hoảng kép” năm 2020, phục hồi tăng trưởng từ năm 2021 và tiếp tục phát triển, hoàn thành vượt mức toàn diện các chỉ tiêu tài chính theo Kế hoạch 5 năm 2021–2025 được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt, liên tiếp xác lập nhiều kỷ lục sản xuất kinh doanh, đồng thời thực hiện cuộc chuyển dịch năng lượng và tái định vị chiến lược mới. Vai trò của PETROVIETNAM ngày càng được thể hiện rõ qua sứ mệnh bảo đảm “5 An”: An ninh năng lượng, An ninh kinh tế, An ninh lương thực, An ninh quốc phòng và An sinh xã hội.

Có thể nói, giai đoạn 2006 - 2025 không chỉ là thời kỳ PETORVIETNAM mở rộng về quy mô, mà quan trọng hơn là quá trình trưởng thành toàn diện về chuỗi giá trị, khoa học - công nghệ, nguồn nhân lực và năng lực quản trị. Từ một ngành kinh tế - kỹ thuật dầu khí, PETROVIETNAM từng bước phát triển thành tập đoàn kinh tế nhà nước có quy mô lớn, giữ vai trò trụ cột quan trọng của nền kinh tế, tạo nền tảng để bước sang một không gian phát triển mới.

Ngày 09/4/2025, Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định số 733/QĐ-TTg, đổi tên Tập đoàn Dầu khí Việt Nam thành Tập đoàn Công nghiệp - Năng lượng Quốc gia Việt Nam. Tên gọi mới không đơn thuần là sự thay đổi về danh xưng, mà phản ánh bước phát triển về tầm vóc, vị thế và không gian hoạt động của PETROVIETNAM: từ nền tảng dầu khí đã được tạo dựng qua nhiều thế hệ, hướng tới phát triển hệ sinh thái công nghiệp - năng lượng với ba trụ cột Năng lượng - Công nghiệp - Dịch vụ kỹ thuật chất lượng cao, phù hợp với yêu cầu bảo đảm an ninh năng lượng và phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới.

Đây cũng là bước chuyển sang một không gian rộng hơn, trong đó những năng lực đã tích lũy về tài chính, hạ tầng, khoa học - công nghệ, nguồn nhân lực, quản trị và văn hóa trở thành nền tảng để PETROVIETNAM tiếp tục đổi mới, mở rộng lĩnh vực hoạt động và tham gia sâu hơn vào quá trình chuyển dịch năng lượng.

Những kết quả đó cho thấy, PETROVIETNAM không chỉ giữ vững vai trò trụ cột trong bảo đảm an ninh năng lượng, mà đang từng bước mở rộng vai trò trong hệ sinh thái công nghiệp - năng lượng quốc gia. Với định hướng dẫn dắt xu thế chuyển dịch năng lượng xanh, giảm phát thải khí nhà kính và phát triển năng lượng sạch..., PETROVIETNAM tiếp tục khẳng định vị thế một tập đoàn kinh tế vững mạnh, hiện đại, đồng hành cùng sự thịnh vượng của đất nước.