PETROVIETNAM - Phong Thổ: Trường học hạnh phúc

Niềm tin PETROVIETNAM - Phong Thổ

Đồng hành cùng đoàn công tác của Tập đoàn Công nghiệp - Năng lượng Quốc gia Việt Nam (PETROVIETNAM) đến Trường Phổ thông nội trú Tiểu học và Trung học cơ sở PETROVIETNAM - Phong Thổ (Trường PETROVIETNAM - Phong Thổ), chúng tôi không khỏi ngỡ ngàng trước một không gian sư phạm quy mô và khang trang giữa đại ngàn. Ngôi trường được đầu tư toàn diện và đồng bộ với hệ thống các lớp học, phòng thực hành STEM hiện đại, nhà sinh hoạt đa năng quy mô lớn, cùng các khu ký túc xá tiện nghi dành cho học sinh bán trú khối tiểu học, trung học cơ sở và đội ngũ giáo viên.

Ngay khi nhóm chúng tôi ngỏ ý với Ban Giám hiệu nhà trường muốn tìm hiểu thực tế về hoàn cảnh gia đình một số học sinh, thầy Lê Đức Mạnh, giáo viên phụ trách văn hóa khối trung học cơ sở đã chủ động nhận nhiệm vụ dẫn đường. Kinh nghiệm 15 năm gắn bó với vai trò “giáo viên cắm bản” tại Phong Thổ giúp thầy thuộc lòng từng con đường, góc bản.

Nằm cách ngôi Trường PETROVIETNAM - Phong Thổ chưa đầy 500 mét là căn nhà thuộc khu nhà tái định cư phi nông nghiệp Thủy điện Sơn La tại xã Phong thổ (dành cho người dân tộc gốc tại các bản thuộc xã Chăn Nưa - huyện Sìn Hồ cũ). Đây là nơi sinh sống của em Điêu Thị Ngọc Châu, học sinh lớp 6A2 - một trong những hoàn cảnh đặc biệt khó khăn. Căn nhà là nơi trú ngụ của 4 thế hệ gồm 7 người, cụ bà hơn 80 tuổi quanh năm nằm liệt giường, bà nội thì đau ốm suốt (mới mất ngay Tết Độc lập vừa rồi), người cha bị thần kinh tọa mất sức lao động. Mọi lo toan đổ dồn lên vai chị Lò Thị Sen (mẹ của em Châu) vừa phải gồng gánh nuôi chồng, phụng dưỡng cụ già và quyết tâm để 3 con nhỏ được đi học (đứa lớn nhất mới học lớp 8, đứa nhỏ nhất học lớp 3)​​​​​.

Chị Sen chia sẻ, 2 cháu được học bán trú tại Trường PETROVIETNAM - Phong Thổ nhờ chính sách hỗ trợ hộ nghèo giảm bớt gánh nặng rất lớn cho gia đình. Các con mới đi học lại được một tháng nhưng đều tiến bộ trông thấy, có ý thức tự học và giúp đỡ bố mẹ việc nhà. Bé Châu tuy còn nhỏ nhưng đã sớm có ý thức học tập, tham gia vào các hoạt động văn nghệ, sinh hoạt đội tại trường. Gắn bó với bà nội từ nhỏ, Châu luôn dành thời gian sau giờ học để chăm sóc bà và phụ giúp việc nhà.

Nói chuyện với Ngọc Châu, em khiến chúng tôi khá bất ngờ bởi suy nghĩ chín chắn ẩn sau vóc dáng nhỏ nhắn, cô bé đã bộc bạch ước mơ sau này lớn lên sẽ làm một người tốt, trở thành một chiến sĩ cảnh sát để bảo vệ mẹ, bảo vệ những người yếu thế... Khi chúng tôi hỏi họ tên của Châu, thì ai cũng nhầm thành họ Lương rồi lại Diêu, Châu tự động tiến lại gần chúng tôi dõng dạc đính chính: Con họ Điêu, không phải Lương cũng không phải Diêu.

Hỏi ra mới biết, Ngọc Châu là người dân tộc Thái mà họ “Điêu - Đèo” nghe đâu là họ của Hoàng Tộc người Thái, có lịch sử hàng thế kỷ ở các tỉnh miền núi Tây Bắc của Việt Nam. Chính vì vậy mà em rất tự hào, thuộc lòng về những nhân vật lịch sử nổi tiếng như: Đèo Cát Hãn - Chúa Mường Lễ (thế kỷ XIV-XV); Đèo Văn Trị (thế kỷ XIX chống Pháp thành lập khu tự trị người Thái tại Lai Châu). Gần đây là các nghệ nhân Điêu Thị Xiêng - cây đại thụ sưu tầm các bài dân ca Thái và điệu múa xòe cổ (di sản văn hóa phi vật thể của nhân loại) hay Nghệ nhân Điêu Chính Ngự - người giữ gìn tục “Kin hóng” - họp mặt, lễ cúng dòng họ Điêu và chữ Thái cổ.

Trái ngược với nhà chị Sen, chúng tôi phải mất hơn một giờ mới tìm đến được nhà chị Lý Mỳ Tơ - người Hà Nhì, là mẹ của em Phù Thị Mỹ Dung, lớp 6A4 tại bản Can Thàng. Đây là một bản vùng cao của xã Phong Thổ, nơi sinh sống chủ yếu của đồng bào dân tộc Dao và Hà Nhì. Nằm ở lưng chừng núi, ngôi nhà của chị Tơ có 2 gian được ghép lại bằng những tấm ván gỗ mốc thếch, đôi chỗ còn hở toang hoác, nghe rõ cả tiếng gió lùa.

Đón chúng tôi ngay trước thềm nhà, chị Tơ mau miệng cho biết mình đang đi gặt lúa thuê, nghe điện thoại của thầy Mạnh là tất tả chạy về ngay. Thấy thầy Mạnh đi cùng chúng tôi và bé Dung mới tạm “yên cái tâm”. Chị Tơ 30 tuổi, nhà có 5 đứa con. Chị bộc bạch, “Gia đình rất vui, cảm thấy yên tâm khi con được học tập tại trường. Nếu được, chị sẽ để cháu thứ 3 lớn hơn chút nữa cũng gửi xuống trường PETROVIETNAM - Phong Thổ”.

Dung là con gái thứ hai, một cô bé khá nhỏ nhắn, hướng nội. Chúng tôi phải tỉ tê gợi chuyện mãi em mới mạnh dạn cho biết mình thích học tại trường PETROVIETNAM - Phong Thổ, khen cơm của trường ngon lại thường có nhiều hoạt động vui chơi cho học sinh. Bên cạnh các môn học văn hóa, Dung thích nhất là giờ học thể dục, hỏi ra mới biết, trước đây, khi còn đi học trên bản, các em học sinh không có những không gian an toàn, được vui chơi thỏa thích như tại PETROVIETNAM - Phong Thổ.

Tạm biệt gia đình chị Lý Mỳ Tơ, khi xe chúng tôi vừa chuyển bánh, vô tình quay lại thì thấy chị Lý Mỳ Tơ đang đứng dưới chân con dốc với đôi mắt đỏ quạch nhìn theo. Thấy vậy, thầy Mạnh, người đồng hành cùng chúng tôi từ đầu hành trình chia sẻ, những năm gần đây người dân ở Phong Thổ đã quan tâm đến con trẻ nhiều hơn. Không ít gia đình khấm khá gửi con học bán trú, sáng đưa con đi, chiều đón về không khác gì dưới xuôi. Chỉ có những gia đình thuộc diện 5 ưu tiên (dân tộc thiểu số rất ít người; gia đình chính sách, người có công; hộ nghèo; hộ cận nghèo; thường trú tại các thôn xã đặc biệt khó khăn) mới được gửi con học nội trú. Những năm gần đây cũng không còn cảnh chúng tôi phải đi vận đồng từng nhà cho các em đi học, chuyện trẻ bỏ học cũng gần như chấm dứt.

Những lời của thầy Mạnh khiến cả nhóm chúng tôi chợt nhớ lại những ngày qua được cùng ăn, ngủ, vui chơi, học tập với các em học sinh tại Trường PETROVIETNAM - Phong Thổ. Chúng tôi từ lạ, thành quen, thân lúc nào không hay. Chứng kiến các em mạnh dạn nói lên những suy nghĩ của mình, tìm tòi về khoa học công nghệ tại phòng thực hành STEM, được vui chơi thỏa thích trên sân trường, ... Dường như có một điều gì đó đã chạm đến trái tim của mỗi người, đó là những hành động rất đỗi ngây thơ của lũ trẻ như bẻ đôi một miếng bánh chia cho “người lạ”, đó là lời tâm sự trong nước mắt nhớ gia đình, là tiếng mếu máo “hôm nay mẹ không đến thăm con” khi cùng ngồi bệt trên thềm sân khấu xem bắn pháo hoa... tất cả nói lên rằng những đứa trẻ trên Phong Thổ đang được yêu thương, chăm sóc đủ đầy.

Chuyện về bữa cơm, giấc ngủ...

Xã Phong Thổ, tỉnh Lai Châu vốn là một trong những xã còn nhiều khó khăn, nhưng được sự quan tâm của Đảng và Nhà nước nên trong thời gian gần đây đời sống nhân dân, mặt bằng giáo dục đã có những bước phát triển đáng ghi nhận. Trường Phổ thông nội trú Tiểu học - Trung học cơ sở PETROVIETNAM - Phong Thổ chính thức đi vào hoạt động từ đầu năm học mới 2026-2027 với 1.050 học sinh thuộc các gia đình chính sách, có hoàn cảnh khó khăn trên địa bàn.

Theo cô Trang Thu Hường - Hiệu phó Trường PETROVIETNAM - Phong Thổ, theo quy định mỗi học sinh được hưởng chế độ ăn uống mỗi ngày 3 bữa với chi phí 1.170.000 đồng/tháng và 15kg gạo/tháng. Chính vì vậy, lãnh đạo nhà trường đã phải nỗ lực “co kéo” tính toán cẩn trọng khẩu phần ăn của các em theo từng bữa để có đầy đủ chất dinh dưỡng, ngon miệng. Mỗi bữa chính của các em phải có đủ cơm, canh, rau và một món mặn. Bữa sáng cũng phải đổi món thường xuyên từ xôi, bánh mì đến cơm rang.

Cô Hường chia sẻ thêm, ngay từ những ngày đầu hoạt động, nhà trường đã xây dựng “kỷ luật ăn uống”. Theo đó, các em được dạy phải tuân thủ nội quy phòng ăn như không được lấy thừa đồ ăn, giữ gìn vệ sinh, trật tự giờ giấc khi ăn uống... Ấy vậy nhưng chuyện trẻ con “ham quà vặt” là đương nhiên nên vẫn có con giấu bánh kẹo từ nhà hay lúc bố mẹ đến thăm lại “dấm dúi” cho một ít. Bởi vậy, các thầy cô trong nhà trường đã liên tục tuyên truyền, nhắc nhở các em về an toàn thực phẩm, không cho phép học sinh ra ngoài khuôn viên nhà trường mua kẹo, bánh để tránh trường hợp bị ngộ độc thực phẩm...

Đặc biệt, có một vài trường hợp học sinh có hoàn cảnh éo le khi mất bố, mẹ bỏ đi lấy chồng mới nên thường xuyên phải ăn uống xô bồ, không được chỉ bảo nên đến bữa ăn là “ôm” hết đồ ngon về phía mình. Sau khi được “rèn giũa”, các con đã có ý thức hòa đồng với bạn bè, biết chia sẻ đồ ăn với mọi người.

Cô Trang Thu Hường nhấn mạnh, những ngày qua Ban Giám hiệu, các thầy cô đã liên tục rà soát, đánh giá phân loại học sinh để có thể chăm sóc, hỗ trợ. Theo đó, cả trường có 13 em có khuyết tật bẩm sinh về nhận thức, bạch tạng, còi xương, suy dinh dưỡng,... cá biệt có một em nghi mắc tự kỷ dạng tăng động nên các thầy cô luôn phải đặc biệt quan tâm.

Có một chuyện khá thú vị khi chúng tôi để cập với cô Hường là lần đầu tiên tiếp quản, điều hành một ngôi trường lớn, được đầu tư đồng bộ như PETROVIETNAM - Phong Thổ, các thầy cô có phải chịu “áp lực” không. Cô Hường đã hóm hỉnh chia sẻ, hơn một tháng qua, các thầy cô trong trường đã tham gia phong trào “giảm cân” tập thể. Thầy hiệu trưởng “đoạt giải Nhất” khi sụt tận 4kg, còn các thầy cô khác thì trung bình đều giảm 2-3kg.

Chuyện về giấc ngủ của các em tại Trường PETROVIETNAM - Phong Thổ cũng rất đáng chú ý. Theo thầy Tổng phụ trách Đội Lê Đình Tiến, công tác giữ gìn kỷ luật của Nhà trường là sự phối hợp chặt chẽ giữa các tổ chuyên môn như pháp chế, tổ nội trú, văn nghệ - thể dục thể thao và các thầy cô chuyên môn. Mỗi ngày, từ lãnh đạo nhà trường đến các thầy cô đều phải trực, tiến hành giao ca điểm danh từng học sinh vào sáng sớm. Bên cạnh đó, có một cách làm khá hay, đó là phối kết hợp quản lý học sinh bằng các hoạt động của Đội Thiếu niên Tiền phong Hồ Chí Minh. Thời khóa biểu của các em được lên “kín mít” mỗi ngày, từ khi thức giấc (5h30) tập thể dục, vệ sinh cá nhân, ăn sáng, vào học văn hóa... đến giờ đi ngủ (21h).

Thầy Tiến cho biết: "Chúng tôi thường xuyên hướng dẫn các em làm theo '5 điều Bác Hồ dạy', thực hiện kỷ luật của các đội viên Thiếu niên Tiền phong, mỗi ngày tổ chức sinh hoạt dưới cờ, tập nghi lễ đội. Chúng tôi thực hiện công tác tuyên truyền cho học sinh bằng cách kể chuyện, lồng ghép các câu chuyện thực tế sinh động, phù hợp với lứa tuổi các em, tổ chức các nhóm đội viên náo, nhóm văn nghệ, thể thao, năng khiếu, chương trình trải nghiệm ngôi trường mới của các em... Từ đó, các học sinh đã được định hướng, dần có ý thức và đi vào nền nếp.

Thầy cũng nhấn mạnh, đặc biệt ở lứa tuổi học sinh trung học cơ sở, thầy cô cũng hướng dẫn thêm cho các em về giáo dục giới tính, trọng điểm là học sinh nữ trong lứa tuổi dậy thì. Từ đó, các em sớm nắm bắt được sự khác biệt giữa nam và nữ, giữ gìn vệ sinh và khoảng cách giới tính cho phù hợp.

Có lẽ, để một ngôi trường được xếp loại tốt phải đạt hàng chục tiêu chí và mất một thời gian rất dài. Nhưng PETROVIETNAM - Phong Thổ, ngôi trường đầu tiên mang tên PETROVIETNAM đã cho chúng tôi thấy một làn gió mới đầy sức sống của thầy trò miền biên giới của tổ quốc. Ở đó, hạnh phúc thật giản dị và trong trẻo.