Luật Dầu khí “mở” sang năng lượng mới: Cần thêm bước hoàn thiện

Sau gần 5 năm triển khai Luật Dầu khí năm 2022, thực tiễn cho thấy hệ thống quy định pháp luật về dầu khí vẫn còn không ít bất cập. Trong bối cảnh ngành năng lượng đang chuyển dịch mạnh mẽ, những hạn chế này càng bộc lộ rõ, đòi hỏi phải có những điều chỉnh kịp thời. Các chuyên gia Hội Dầu khí Việt Nam cho rằng, cần thiết phải sửa đổi, bổ sung Luật Dầu khí, hướng tới một khung pháp lý hoàn thiện hơn.

Tuy nhiên, với các lĩnh vực mới như điện gió ngoài khơi và thu giữ, lưu trữ carbon, quy định hiện còn khá sơ lược. Trong khi lĩnh vực dầu khí đã được hoàn thiện qua nhiều lần sửa đổi với hệ thống quy định tương đối đầy đủ, thì các lĩnh vực mới chỉ được bố trí mỗi nội dung một chương, với nhiều nội dung còn thiếu chi tiết, đặc biệt là về trình tự, thủ tục triển khai dự án. Trên thực tế, các quy định này vẫn phải dẫn chiếu sang các luật khác như Luật Đầu tư, Luật Xây dựng..., làm giảm tính đặc thù và linh hoạt vốn cần có đối với những ngành mới.

Từ đó, TS Nguyễn Quốc Thập nhấn mạnh, để các lĩnh vực năng lượng mới thực sự phát triển, cần xây dựng một khung pháp lý rõ ràng, đồng bộ hơn, thay vì chỉ "lồng ghép" cơ học vào Luật Dầu khí hiện hành. Chẳng hạn, với định nghĩa năng lượng ngoài khơi bao gồm gió, mặt trời, năng lượng đại dương và các dạng năng lượng mới như hydrogen xanh, amoniac xanh, cần xác định rõ phạm vi điều chỉnh, thẩm quyền quản lý cũng như cơ chế triển khai. Đồng thời, việc phát triển các dự án năng lượng ngoài khơi, đặc biệt là các dự án gắn với hoạt động dầu khí cũng đòi hỏi phải rà soát, sửa đổi các luật liên quan để bảo đảm tính thống nhất của hệ thống pháp luật.

Ở góc độ khác, Anh hùng Lao động, TS Nguyễn Hùng Dũng - Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hội Dầu khí Việt Nam cho rằng, dự thảo cần làm rõ hơn phạm vi và đối tượng áp dụng của luật. Các nội dung như dịch vụ khí tượng hay năng lượng ngoài khơi chỉ nên được điều chỉnh trong mối liên hệ trực tiếp với hoạt động dầu khí, tránh mở rộng quá mức khiến luật trở nên dàn trải, thiếu trọng tâm.

Bổ sung thêm góc nhìn, TS Nguyễn Hồng Minh, nguyên Phó Viện trưởng Viện Dầu khí Việt Nam cho rằng, đối với các loại hình năng lượng mới như thu giữ, lưu trữ carbon, hydro tự nhiên hay các dạng năng lượng phi truyền thống, cần tiếp cận theo hướng "khung mở". Bởi lẽ, các lĩnh vực này hiện còn nhiều rào cản về công nghệ và hiệu quả kinh tế, thị trường chưa hình thành rõ ràng, nên nếu quy định quá chi tiết sẽ khó khả thi, thậm chí làm "đóng" cơ hội phát triển trong tương lai. Do đó, luật nên cho phép triển khai thí điểm, đồng thời quy định một số nguyên tắc cơ bản thay vì ràng buộc cứng.

Ông đề xuất bổ sung một chính sách khung riêng cho các hoạt động năng lượng mới, trong đó ưu tiên những nội dung có thể tích hợp ngay trong quá trình tìm kiếm, thăm dò, khai thác dầu khí. Đồng thời, cần làm rõ quy trình triển khai theo hướng dự án đầu tư (thay vì hợp đồng dầu khí truyền thống), bao gồm các bước từ xây dựng, thẩm định đến phê duyệt.

Việc bổ sung các lĩnh vực như thu giữ, lưu trữ carbon hay năng lượng ngoài khơi là bước đi đúng hướng, nhưng chỉ khi đi kèm với các quy định cụ thể, đồng bộ và khả thi, những "mở rộng" này mới có thể phát huy hiệu quả, góp phần thúc đẩy ngành dầu khí, năng lượng phát triển bền vững trong giai đoạn chuyển dịch năng lượng hiện nay.