Giỏi nghề - một nét văn hóa PETROVIETNAM

Từ phụ thuộc đến làm chủ

Nhìn lại chặng đường phát triển của Tập đoàn Công nghiệp - Năng lượng Quốc gia Việt Nam (PETROVIETNAM) hơn nửa thế kỷ qua, GS.TSKH Hồ Sĩ Thoảng - nguyên Chủ tịch HĐQT, Tổng Giám đốc Tổng công ty Dầu khí Việt Nam (tiền thân của PETROVIETNAM) cho rằng, một trong những thành tựu lớn nhất của PETROVIETNAM chính là sự trưởng thành của đội ngũ. Từ chỗ phụ thuộc vào chuyên gia nước ngoài, đội ngũ người lao động PETROVIETNAM đã nhanh chóng trưởng thành, từng bước đảm đương những vị trí then chốt, khẳng định năng lực ngang tầm với các đối tác quốc tế.

Sự trưởng thành ấy được thể hiện qua những công việc, công trình rất cụ thể.

Mỏ Bạch Hổ là một minh chứng điển hình. Sau dòng dầu thương mại đầu tiên năm 1986, Liên doanh Vietsovpetro tiếp tục đối diện với một bài toán đặc biệt khi phát hiện và đưa dầu từ tầng đá móng granite nứt nẻ vào khai thác năm 1988. Đặc điểm địa chất đặc biệt này đặt ra hàng loạt vấn đề về mô hình thân dầu, khoan, khai thác, duy trì áp suất vỉa và nâng cao hệ số thu hồi.

Qua nghiên cứu và thực tiễn, các chuyên gia, kỹ sư Vietsovpetro đã từng bước làm chủ các giải pháp công nghệ khai thác thân dầu trong tầng đá móng. Thành công tại Bạch Hổ mở ra một hướng tìm kiếm, thăm dò mới trên thềm lục địa Việt Nam, đồng thời trở thành môi trường thực tiễn để lớp kỹ sư dầu khí Việt Nam trưởng thành nhanh chóng, trực tiếp tham gia các khâu từ khoan, xây lắp, lắp đặt công trình đến vận hành khai thác và xử lý các tình huống ngoài khơi.

Nếu Bạch Hổ cho thấy quá trình trưởng thành từ thực tiễn thăm dò, khai thác thì hành trình của Tổng công ty CP Dịch vụ Kỹ thuật Dầu khí Việt Nam (PTSC) thể hiện một bước phát triển vượt bậc về năng lực dịch vụ kỹ thuật. Từ giai đoạn đầu còn thiếu cơ sở vật chất, thiết bị và kinh nghiệm dịch vụ, các thế hệ người lao động PTSC đã vừa học, vừa làm, vừa đầu tư để tích lũy nguồn lực. Từ các dịch vụ ban đầu, đội ngũ PTSC từng bước mở rộng sang sản xuất, chế tạo và những lĩnh vực kỹ thuật có yêu cầu ngày càng cao.

Qua nhiều năm tích lũy, PTSC cùng đội ngũ người lao động giàu năng lực, kinh nghiệm đã chuyển từ cung cấp dịch vụ riêng lẻ đến làm chủ chuỗi EPC/EPCI; từ khảo sát, thiết kế, mua sắm, chế tạo, vận chuyển, lắp đặt, đấu nối, chạy thử đến vận hành và bảo dưỡng.

Năng lực hình thành từ dầu khí truyền thống tiếp tục được đội ngũ PTSC mở rộng sang lĩnh vực năng lượng tái tạo ngoài khơi. Việc PTSC thực hiện các dự án chân đế, trạm biến áp cho các dự án điện gió ngoài khơi cho các đối tác quốc tế cho thấy bước chuyển từ chế tạo các công trình dầu khí mang tính đơn chiếc sang tổ chức sản xuất hàng loạt các kết cấu siêu trường, siêu trọng theo những yêu cầu cao về năng suất, tiến độ và tiêu chuẩn quốc tế.

Cùng với các công trình ngoài khơi, hành trình từ phụ thuộc đến làm chủ năng lực cũng thể hiện rõ trong công tác bảo dưỡng, sửa chữa tại các nhà máy của PETROVIETNAM. Đến nay, phần lớn công việc được chính đội ngũ kỹ sư, chuyên gia của các nhà máy cùng các đơn vị trong hệ sinh thái PETROVIETNAM phối hợp thực hiện. Điển hình là các nhà máy khâu sau như Nhà máy Đạm Phú Mỹ, Nhà máy Đạm Cà Mau, Nhà máy Lọc dầu Dung Quất,... Nhiều hạng mục chuyên sâu trước đây phải dựa vào chuyên gia nước ngoài, thậm chí chỉ có chuyên gia của nhà bản quyền mới có thể thực hiện, nay đội ngũ trong nước đã từng bước đủ năng lực đảm nhận.

Năng lực làm chủ còn được mở rộng từ máy móc, thiết bị sang dữ liệu và các công nghệ phục vụ quản trị, vận hành thông minh. Tại Nhà máy Đạm Cà Mau, dự án “Nhà máy thông minh” đã hoàn thành giai đoạn 1, xây dựng kho dữ liệu tập trung và hệ thống báo cáo trên Power BI phục vụ sản xuất, bảo dưỡng, sửa chữa. Tổng công ty Phân bón Dầu khí Cà Mau (PVCFC) đang mở rộng sang quản lý chất lượng, HSE, nguyên vật liệu và ứng dụng AI; đồng thời phát triển Data Lakehouse, Big Data, Digital Twin, tăng cường tự động hóa và hỗ trợ ra quyết định bằng dữ liệu.

Những bước trưởng thành ấy cũng cho thấy yêu cầu về “giỏi nghề” luôn song hành cùng quá trình phát triển của PETROVIETNAM: từ làm chủ công việc, thiết bị, công nghệ đến khai thác dữ liệu, ứng dụng trí tuệ nhân tạo và mở rộng sang những lĩnh vực năng lượng mới.

“Càng giỏi càng phải học”

Khi nói về đội ngũ PETROVIETNAM hôm nay, GS.TSKH Hồ Sĩ Thoảng nhấn mạnh: “Càng giỏi càng phải học”, bởi khoa học công nghệ thay đổi rất nhanh, làm tốt hôm nay không có nghĩa ngày mai có thể đứng yên.

Đó cũng là một nét đặc trưng trong văn hóa PETROVIETNAM. Tay nghề không tự nhiên hình thành và cũng không dừng lại ở một thế hệ. Có kiến thức đến từ trường lớp, có kinh nghiệm chỉ được tích lũy sau nhiều năm bám công trình. Để năng lực của cả đội ngũ không ngừng được nâng cao, hai dòng tri thức ấy phải được kết nối.

Trên các công trình biển, những câu chuyện về một sự cố từng gặp, một tình huống đã xử lý hay một bài học an toàn được người đi trước truyền lại cho lớp kỹ sư, công nhân kế cận. Ở các nhà máy, mỗi bất thường được phân tích nguyên nhân, giải pháp được chuẩn hóa thành quy trình và đào tạo lại cho các ca kíp. Bằng cách đó, kinh nghiệm của một người trở thành tri thức của cả tập thể.

Cùng với quá trình đào tạo và truyền nghề ngay tại nơi làm việc, PETROVIETNAM đã hình thành hệ thống đào tạo chuyên ngành với Trường Đại học Dầu khí Việt Nam (PVU) và Trường Cao đẳng Dầu khí (PVCollege), tạo nền tảng quan trọng để chuẩn bị và liên tục nâng cao chất lượng nguồn nhân lực.

PVCollege tập trung đào tạo nhân lực kỹ thuật, kỹ năng nghề, an toàn - môi trường và bồi dưỡng chuyên môn cho người lao động. Chương trình được xây dựng ngày càng sát với vị trí việc làm, khung năng lực, theo triết lý “Dạy để làm - dạy theo nhu cầu - dạy để thích nghi với thời đại”; đồng thời thúc đẩy mô hình “Mang doanh nghiệp vào trường” và “Mang trường vào doanh nghiệp”.

Trong khi đó, PVU đảm nhiệm đào tạo nguồn nhân lực trình độ cao, gắn đào tạo với nghiên cứu khoa học, đổi mới sáng tạo và nhu cầu thực tiễn của PETROVIETNAM; tăng cường liên kết với các đơn vị, doanh nghiệp và đối tác quốc tế trong đào tạo, nghiên cứu, chuyển giao công nghệ.

Như GS.TSKH Hồ Sĩ Thoảng nhìn nhận, khoa học công nghệ, máy móc, trang thiết bị rất quan trọng, nhưng cuối cùng vẫn phải có con người đủ trình độ để làm chủ. Nhìn lại chặng đường đã qua, đó cũng chính là cách đội ngũ PETROVIETNAM trưởng thành: học từ chuyên gia, từ thực tiễn công trình, rồi từ chỗ tiếp nhận tiến tới vận hành, cải tiến và làm chủ. Hệ thống đào tạo chuyên ngành, quá trình đào tạo tại chỗ và sự trao truyền kinh nghiệm giữa các thế hệ giúp dòng tri thức ấy tiếp tục được nối dài khi công nghệ và không gian phát triển của Tập đoàn thay đổi.

Sau 65 năm hình thành và phát triển, di sản của PETROVIETNAM vì thế không chỉ nằm trong những mỏ dầu, giàn khoan, đường ống hay nhà máy đã được xây dựng, mà còn nằm ở đội ngũ đã đi từ học nghề đến giỏi nghề, từ tiếp nhận đến làm chủ.

Từ đó, “Giữ lửa di sản” cũng là gìn giữ và tiếp tục bồi đắp năng lực làm nghề đã được nhiều thế hệ người lao động PETROVIETNAM tích lũy, “Kiến tạo năng lượng Quốc gia” là đưa năng lực ấy lên những nấc mới, để từ nền tảng đã làm chủ hôm nay, đội ngũ PETROVIETNAM tiếp tục đủ sức tiếp nhận, phát triển và làm chủ những công nghệ, công trình của tương lai.