[E-Magazine] Chuyện về dòng dầu làm rung chuyển giàn MSP-1, mỏ Bạch Hổ

Khi nhắc về kỳ tích tìm dầu trong tầng đá móng mỏ Bạch Hổ năm 1988, từng có ý kiến cho rằng Vietsovpetro “ăn may”. Nhưng sự thật không phải như vậy. Ngay từ giai đoạn 1976-1980, tiềm năng dầu khí trong tầng móng mỏ Bạch Hổ đã được đặt ra trong Báo cáo “Cấu trúc địa chất và triển vọng dầu khí thềm lục địa phía Nam Việt Nam” của Công ty Dầu khí II, do ông Ngô Thường San - nguyên Tổng Giám đốc Tổng công ty Dầu khí Việt Nam, tiền thân của Tập đoàn Công nghiệp - Năng lượng Quốc gia Việt Nam (PETROVIETNAM), nguyên Tổng Giám đốc Vietsovpetro - làm chủ biên.

Chia sẻ về báo cáo này, ông Nguyễn Văn Đức - Nguyên Viện trưởng Viện Nghiên cứu khoa học và thiết kế dầu khí biển (NIPI), Chủ tịch Chi Hội Dầu khí Vũng Tàu cho biết, các dữ liệu của Báo cáo, nhất là bản đồ cấu trúc sâu tầng móng bồn trũng Cửu Long lúc đó là cơ sở quan trọng. Tập thể chuyên gia Việt Nam và Liên Xô đã dựa vào những kết quả nghiên cứu này để dự báo về tài nguyên dầu khí ở hai Lô 09 và 16 nhằm thực hiện “Các tính toán kinh tế - kỹ thuật sơ bộ về việc phát triển các mỏ dầu khí...” (1979) và lập “Luận chứng kinh tế - kỹ thuật tổ chức khai thác dầu khí tại thềm lục địa phía Nam Việt Nam đến năm 1990” (1980). Điều này cũng đặt nền móng cho việc hình thành hiệp định Liên chính phủ Việt Nam và Liên Xô về việc hợp tác tiến hành thăm dò địa chất và khai thác dầu khí ở thềm lục địa phía Nam Việt Nam; tiến tới thành lập Xí nghiệp Liên doanh Vietsovpetro vào năm 1981.

Trong giai đoạn năm 1984-1987, việc phát hiện, thăm dò - thẩm lượng và đưa vào khai thác thử - công nghiệp tầng dầu Miocen (1986) và Oligocen (1987) được thực hiện bằng 9 giếng khoan tìm kiếm - thăm dò, trong đó có 5 giếng được khoan vào móng phong hóa. Tuy nhiên, chỉ có 1 giếng khoan BH-6 là thử vỉa thành công, phát hiện ra dòng dầu công nghiệp trong móng với lưu lượng đặc biệt cao 477 m³/ngày.

Trong số 4 giếng khoan còn lại đã khoan vào móng, có 2 giếng không ghi nhận biểu hiện dầu khí. Riêng 2 giếng BH-3 và BH-1 có biểu hiện dầu khí nhưng khi thử vỉa không thu được sản phẩm vì lý do kỹ thuật.

BH-1 là trường hợp đặc biệt. Giếng được khoan từ giàn cố định MSP-1 với thiết kế sâu 3.800 m và lấy 120 m mẫu lõi trong móng. Thực tế, giếng đã gặp móng phong hóa ở độ sâu 3.102 m - 3.178 m. Quá trình khoan xảy ra hiện tượng mất tuần hoàn dung dịch khoan và được khống chế bằng các nút bít nhét (tampon). Mẫu lõi thu được ở độ sâu 3.123 - 3.135 m là đá granit phong hóa dập vỡ, nứt nẻ và có mùi dầu. Tuy nhiên, khi thử DST trong móng không thành công do bộ thử bị bít trấu. Giếng sau đó đã kịp thời được chuyển vào khai thác dầu tấn dầu thô đầu tiên tầng Miocen vào ngày 26/6/1986.

Kết quả thật bất ngờ, ngày 5/9/1988 trong khi bơm rửa giếng ở độ sâu 3.144 m, dòng dầu từ móng đã tự phun rất mạnh với lưu lượng trên 1.000 tấn/ngày, làm rung chuyển cả giàn MSP-1. Đến ngày 11/9/1988, Vietsovpetro bắt đầu khai thác thử - công nghiệp tầng dầu móng mỏ Bạch Hổ tại giếng BH-1 với sản lượng ban đầu 490 m³/ngày. “Đây là hiện thực về sự tồn tại một mỏ dầu lớn đầu tiên trong đá móng ở vùng biển Việt Nam”, ông Nguyễn Văn Đức nói.

Ông cũng cho biết, việc đề xuất và thực thi ưu tiên khoan trở lại giếng BH-1 trước khi thi công khoan giếng BH-47R đã đem lại hiệu quả kinh tế rất lớn: đẩy nhanh tiến độ bắt đầu khai thác dầu từ tầng móng sớm hơn so với dự kiến khoảng 4 tháng và rút ngắn khoảng thời gian từ khi có phát hiện dầu cho đến khi bắt đầu đưa vào khai thác tấn dầu đầu tiên trong tầng đá móng chỉ còn 16 tháng.

Có một chi tiết ít được nhắc lại rằng, để tận dụng dòng dầu vừa xuất hiện, Vietsovpetro đã đưa giếng BH-1 vào khai thác ngay qua bộ cần khoan trong suốt 3 tháng trong quá trình hoàn thiện hệ thống khai thác phù hợp. Chi tiết ấy cũng cho thấy tính chất đặc biệt của thời điểm đó: dòng dầu đến với quy mô lớn hơn dự liệu và những người làm mỏ phải vừa xử lý tình huống kỹ thuật, vừa tìm cách đưa nguồn dầu vào khai thác sớm nhất có thể.

Ông Nguyễn Văn Đức cho biết thêm, có một số giải pháp xử lý nhanh trong lĩnh vực địa chất, công nghệ khoan mà Vietsovpetro đã áp dụng nhưng ít được nhắc tới. Đơn cử là việc sử dụng dị thường biên độ địa chấn để dự báo vùng nứt nẻ chứa dầu khí trong móng ở mỏ Bạch Hổ, có xác suất khoảng 60-70% so với kết quả cụ thể trong giếng khoan. Một thủ thuật khác là giải pháp xác định đúng độ sâu của móng trong giếng khoan đang thi công để chống ống kịp thời, giúp giảm chi phí thuê khoan và vật tư tiêu hao mà Vietsovpetro đã áp dụng thành công đến 90%...

Mỏ Bạch Hổ là mỏ dầu lớn. Sau 40 năm đời mỏ, cho đến nay Vietsovpetro đã khai thác được khoảng 227 triệu tấn dầu, trong đó gần 190 triệu tấn dầu (84%) từ tầng đá móng.

Nhưng theo ông Đức, ý nghĩa của thành công tại Bạch Hổ không chỉ nằm ở lượng dầu đã khai thác. Kinh nghiệm từ tầng móng Bạch Hổ sau đó tiếp tục được nghiên cứu, tham khảo trong hoạt động tìm kiếm dầu khí tại Việt Nam, góp phần mở rộng cách nhìn đối với một đối tượng từng chứa đựng rất nhiều câu hỏi.