Kỳ 1 - Khu vực kinh tế liên kết sôi động nhất miền Trung

Liên kết vùng để hài hòa phát triển

Giữa tháng 7/2026, Văn phòng Chính phủ đã có văn bản gửi các bên liên quan về việc thực hiện kết luận của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tại buổi làm việc với Ban Thường vụ Thành ủy Đà Nẵng.

Theo văn bản này, Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Phạm Gia Túc có ý kiến chỉ đạo: "Giao UBND thành phố Đà Nẵng chủ trì, phối hợp với UBND tỉnh Quảng Ngãi nghiên cứu xây dựng Đề án phát triển liên kết không gian Chu Lai - Dung Quất - Nam Giang - Hành lang kinh tế Đông Tây 2 theo hướng hình thành cực tăng trưởng công nghiệp, logistics, thương mại tự do, công nghệ cao và đổi mới sáng tạo của miền Trung".

Thực hiện các ý kiến chỉ đạo, TP Đà Nẵng và tỉnh Quảng Ngãi đã tổ chức nhiều cuộc họp, từng bước thống nhất về quan điểm, mục tiêu và định hướng xây dựng không gian liên kết vùng. Hai địa phương xác định việc liên kết phải dựa trên lợi thế so sánh, sự phân công chức năng và khả năng bổ trợ lẫn nhau, qua đó hạn chế đầu tư trùng lặp, khai thác hiệu quả hệ thống hạ tầng hiện hữu và hình thành các chuỗi giá trị liên vùng.

Trong đó, Đà Nẵng phát huy vai trò trung tâm thương mại, tài chính, dịch vụ, logistics và đổi mới sáng tạo. Quảng Ngãi với Khu kinh tế Dung Quất đảm nhiệm vai trò trung tâm công nghiệp nền tảng, lọc hóa dầu, năng lượng và cảng biển nước sâu. Những định hướng này tạo cơ sở để hai địa phương phối hợp xây dựng danh mục dự án ưu tiên, kết nối hạ tầng giao thông, năng lượng, logistics và thu hút các nhà đầu tư chiến lược.

Trong 8 tháng đầu năm 2026, tổng thu ngân sách nhà nước trên địa bàn TP Đà Nẵng đạt khoảng 63.816 tỷ đồng, tăng 77,6% so với cùng kỳ năm 2025, đứng thứ 7 trong 10 địa phương có số thu ngân sách lớn nhất cả nước và dẫn đầu khu vực miền Trung. Trong khi đó, Quảng Ngãi thu ngân sách đạt 23.946 tỷ đồng, tăng 11,5% so với cùng kỳ, đứng thứ 14 cả nước và thứ tư tại miền Trung.

Đây là khu vực có cơ cấu kinh tế bổ trợ rõ nét: Đà Nẵng năng động về đô thị, thương mại, dịch vụ và thu hút đầu tư; trong khi Quảng Ngãi giữ thế mạnh về công nghiệp, lọc hóa dầu, năng lượng và kinh tế biển. Quy mô nguồn thu cùng sự đa dạng của các động lực phát triển cho thấy Đà Nẵng - Quảng Ngãi đang hình thành một không gian kinh tế sôi động bậc nhất miền Trung.

Về vấn đề này, ông Phan Thái Bình - Phó Chủ tịch UBND TP Đà Nẵng cho biết: "TP Đà Nẵng và tỉnh Quảng Ngãi đã từng bước xác định lợi thế của từng địa phương, từng khu kinh tế... để cùng phát triển hài hòa, thu hút đầu tư. Qua đó sẽ xây dựng được một cực tăng trưởng mới tại khu vực miền Trung, góp phần thực hiện mục tiêu tăng trưởng hai con số của đất nước".

Báo cáo phục vụ xây dựng "Đề án phát triển liên kết không gian Chu Lai - Dung Quất - Nam Giang - Hành lang kinh tế Đông Tây 2" xác định: Dung Quất là trung tâm công nghiệp nền tảng, lọc hóa dầu, năng lượng và cảng biển nước sâu; Chu Lai phát triển công nghiệp chế tạo và logistics; Nam Giang mở kết nối với Nam Lào, Đông Bắc Thái Lan; Đà Nẵng phát huy vai trò trung tâm thương mại, tài chính, dịch vụ, đổi mới sáng tạo và khu thương mại tự do.

Sự nhìn nhận rõ ràng về lợi thế, vai trò này tạo cơ sở để dịch chuyển từ phát triển từng khu vực riêng lẻ sang hình thành một chuỗi giá trị liên vùng. Nguồn nguyên liệu và hàng hóa từ phía Tây được đưa đến các trung tâm công nghiệp ven biển để chế biến trước khi xuất khẩu. Ở chiều ngược lại, sản phẩm công nghiệp, năng lượng và hàng tiêu dùng từ Chu Lai, Dung Quất có thể tiếp cận thị trường Tây Nguyên và các nước trên hành lang Đông - Tây.

Trong cấu trúc đó, Chu Lai - Dung Quất được xác định là vùng lõi sản xuất. Hai khu kinh tế nằm liền kề, cùng kết nối với Quốc lộ 1, cao tốc Đà Nẵng - Quảng Ngãi, đường sắt Bắc - Nam, hệ thống giao thông ven biển, cảng biển và Cảng hàng không Chu Lai. Đây là nền tảng để hình thành một không gian công nghiệp - logistics quy mô lớn, thay cho mô hình hai khu kinh tế phát triển với những hệ sinh thái tương đối khép kín.

Chủ động năng lượng cho phát triển

Trong một không gian liên kết kinh tế vùng đang phát triển với tốc độ cao, bảo đảm an ninh năng lượng là yếu tố đặc biệt quan trọng. Theo TS. Nguyễn Đức Hiển - Phó Trưởng ban Chính sách, Chiến lược Trung ương, khái niệm an ninh năng lượng trong thời điểm này cần được nhìn nhận trong bối cảnh rộng hơn, không chỉ tập trung vào các mối đe dọa an ninh mà bao gồm sự chủ động, nhu cầu tiêu thụ, sự khan hiếm và phân bổ tài nguyên năng lượng không cân bằng.

Đặt khái niệm này trong không gian liên kết vùng Đà Nẵng - Quảng Ngãi, sự chủ động về năng lượng chính là nền tảng cho quá trình phát triển. Ví dụ như, định hướng phát triển của Đà Nẵng là trở thành một trung tâm tài chính, logistics, công nghệ cao và thương mại tự do không thể vận hành trên nền cung ứng điện thiếu chủ động. Dự kiến năm 2026, công suất phụ tải cực đại của Đà Nẵng đạt khoảng 1.456 MW, tăng 12% so với năm 2025; điện thương phẩm ước đạt 7,55 tỷ kWh, tăng 13%. Riêng tháng 5/2026, sản lượng điện đạt khoảng 344 triệu kWh, chỉ bằng một nửa lượng điện tiêu thụ. Chênh lệch này không đồng nghĩa Đà Nẵng thiếu điện ngay lập tức, bởi thành phố nằm trong hệ thống điện quốc gia, nhưng cho thấy mức độ phụ thuộc lớn vào nguồn phát bên ngoài và năng lực truyền tải.

Còn tại Quảng Ngãi, đến tháng 7/2026, Khu kinh tế Dung Quất có 297 dự án đầu tư còn hiệu lực, với tổng vốn đăng ký khoảng 418.870 tỷ đồng. Trong đó có 61 dự án FDI, đến từ 13 quốc gia và vùng lãnh thổ. Khoảng 214 dự án đã đi vào hoạt động, tạo việc làm cho khoảng 75.250 lao động.

Trong bối cảnh dư địa phát triển các nguồn thủy điện không còn nhiều, trong khi điện gió và điện mặt trời cần thời gian để hoàn thiện hạ tầng truyền tải, lưu trữ và cơ chế vận hành, điện khí được xem là một trong những lời giải quan trọng cho bài toán bảo đảm nguồn điện ổn định. Đây cũng chính là lĩnh vực thể hiện rõ vị trí và thế mạnh của PETROVIETNAM trong không gian liên kết kinh tế Đà Nẵng - Quảng Ngãi.

Với chuỗi hoạt động trải dài từ thăm dò, khai thác, vận chuyển, chế biến và kinh doanh khí đến nhập khẩu LNG, sản xuất điện, lọc hóa dầu và cung cấp dịch vụ kỹ thuật, PETROVIETNAM có khả năng tham gia đồng thời vào nhiều mắt xích của hệ thống năng lượng vùng. Đây là lợi thế khác biệt của một tập đoàn công nghiệp - năng lượng tích hợp, cho phép PETROVIETNAM không chỉ đầu tư và vận hành từng công trình riêng lẻ mà còn tham gia kết nối nguồn cung, hạ tầng vận chuyển, các cơ sở sản xuất năng lượng và thị trường tiêu thụ.

Trong không gian liên kết vùng Đà Nẵng - Quảng Ngãi, năng lực này đặc biệt quan trọng bởi nhu cầu năng lượng không phân bố biệt lập theo địa giới hành chính. Các khu công nghiệp, khu công nghệ cao, cảng biển, trung tâm logistics và đô thị tại Đà Nẵng cần nguồn điện ổn định, có khả năng đáp ứng nhu cầu tăng trưởng dài hạn. Trong khi đó, PETROVIETNAM hiện đang sở hữu nền tảng công nghiệp năng lượng quy mô lớn tại Khu kinh tế Dung Quất, cùng hệ thống cảng biển nước sâu và hệ sinh thái dịch vụ kỹ thuật đã được hình thành qua nhiều năm.

Vì vậy, vị thế của PETROVIETNAM trong liên kết vùng không chỉ được nhìn nhận qua quy mô vốn hoặc số lượng dự án tại từng địa phương. Giá trị lớn hơn nằm ở khả năng góp phần kiến tạo một chuỗi năng lượng liên hoàn. Trong đó nguồn cung, hạ tầng, sản xuất và tiêu thụ được tính toán đồng bộ. Khi các mắt xích này vận hành cùng một nhịp, PETROVIETNAM trở thành một trong những chủ thể quan trọng bảo đảm an ninh năng lượng, đồng thời tạo nền tảng cho không gian kinh tế Đà Nẵng - Quảng Ngãi phát triển bền vững.

(còn tiếp)